Poznań, Słoneczna - Specjalny Obóz NKWD (1945), Obóz Informacji Wojskowej (1945)

POZNAŃ, UL. SŁONECZNA

Historia obiektu

Kompleks budynków i baraków przy ul. Słonecznej wzniesiony został w Poznaniu okresie okupacji niemieckiej . Do 1945 r. mieścił się w nim hitlerowski obóz pracy.

Specłagier NKWD w roku 1945.

Zaraz po zakończeniu działań wojennych w rejonie Poznania - 1945 r. obiekty obozu zostały przejęte przez sowiecką administrację i przeznaczone na obóz specjalny NKWD.

Wiosną 1945 r. w więzieniu przeważali jeńcy wojenni oraz internowani Niemcy i Ukraińcy. Znajdowali się w nim jednak także więźniowie polscy – wśród nich oficerowie i żołnierze Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych i innych organizacji niepodległościowych, z terenu właściwie całej Polski. Część więźniów, znajdujących się w barakach specłagru nr 2 NKWD w Poznaniu podlegało komunistycznym „polskim” organom bezpieczeństwa z Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu, za co odpowiedzialny był funkcjonariusz Wydziału I poznańskiego WUBP por. Kiergiet.

Z zachowanego dokumentu przekazania więźniów poznańskiemu WUBP wiemy, że na czele obozu stał sowiecki pułkownik Orłow. Obok niego znamy dwóch sowieckich funkcjonariuszy NKWD: lejtnanta Zujewa (pełnomocnika operacyjnego spec łagrów) oraz st. lejtnanta Dorochowa (kierownika działu rachunkowego tegoż łagru). Poza tym dysponujemy jeszcze nazwiskami dwóch pracowników łagru: Łukoszyna i Grzybowskiego.

Wiadomo na pewno, że gdy Sowieci likwidowali obóz, 828 więźniów podlegających Wojewódzkiemu Urzędowi Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu, zostało przetransportowanych do więzienia w Rawiczu, gdzie procedury weryfikacyjne i filtracyjne prowadziła grupa funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego z Adamem Humerem na czele.

Dalsze losy obiektu

Obiekt po likwidacji sowieckiego spec łagru w sierpniu 1945 r., aż do początków XXI wieku, pełnił funkcje mieszkalne. Przerobione wewnętrznie baraki, a także budynki (np. willa sowieckiego komendanta), pełniły funkcje mieszkalne. W roku 2007 rozpoczęto likwidację pozostałości baraków.

Więźniami obóz specjalnego NKWD (Specłagu) w Poznaniu byli wysocy oficerowie Armii Krajowej (np. ppłk. Mieczysława Woronowicza ps. „Litwin” - komendant Obwodu AK Wieluń, płk.dypl. Kazimierz Putek „Zworny” – komendant Podokręgu Rzeszowskiego AK, kpt. Antoni Baranowski ps. „Oksza” - komendant Obwodu Tomaszów Mazowiecki) i Narodowych Sił Zbrojnych, a także działacze niepodległościowi z szeregów np. Stronnictwa Narodowego, jak Józef Haydukiewicz – członek Prezydium Zarządu Głównego SN, czy też Tadeusz Maciński - działacz ruchu narodowego, autor wielu publikacji historycznych.