Hrubieszów, Mjr Dobrzańskiego „Hubala” 7 - siedziba Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (1944 - 1946)

"Noc św. Kazimierza”.  W nocy 3 na 4 marca 1945 w odwecie za śmierć Józefa Chmarzyńskiego, pracownika UB oskarżonego przez podziemie o współpracę z Niemcami funkcjonariusze UB w Hrubieszowie działając w trzech grupach zamordowali na terenie miasteczka co najmniej 10 osób w tym. m.in. Franciszka Ponurko, Czesława Kułaczkowskiego, Mieczysława Karpińskiego, Zygmunta Wątróbki, Stanisława Waszczuka, Wojciecha Peszka, Jana Frąca i Jerzego Teodorowicza. 

Według złożonych w 1998 r. zeznań Władysława Buszkiewicza, dowodzącego w tym czasie plutonem operacyjnym PUBP w Hrubieszowie inicjatywa przeprowadzenia akcji odwetowej polegającej na zabiciu 10 mężczyzn wyszła od komendanta miejscowej placówki NKWD, a w akcji mieli brać udział m.in. następujący funkcjonariusze UB: Jacenty Grodek (kierownik urzędu), Stanisław Sokołowski, Mieczysław Kuśmierczyk oraz „Rudy Kostek” (Konstanty Skupiński, komendant ochrony urzędu). W zabójstwach brał też udział brat zabitego przez podziemie, także pracujący w UB Jan Chmarzyński.

Z Raportu Specjalnego dla MBP z 10 czerwca 1945 r. wynika, że akcja została przeprowadzona przez kierownika urzędu „w porozumieniu” z dowództwem 1. pułku kawalerii WP, przedstawicielami Armii Czerwonej, Starostwem i Powiatowym Komitetem PPR. Według raportu poszczególnymi grupami likwidacyjnymi dowodzili funkcjonariusze Konstanty Skupiński, Józef Krawczenko i Feliks Jacenty Grodek, kierownik PUBP w Hrubieszowie.  W opinii kierownika PUBP wszyscy zastrzeleni mieli być „aktywnymi działaczami AK, na których posiadał dokładne materiały obciążające.”  Ofiary, których ciała odnaleziono były zastrzelone przed własnymi domami.

Starosta hrubieszowski w sprawozdaniu do wojewody lubelskiego z 26 marca 1945 r. podał, że zastrzelonych zostało 16 osób, zwłoki dziewięciu odnaleziono, a pozostałe miały zostać wrzucone do rzeki Huczwy.

Działania UB w Hrubieszowie spotkały się z krytyką gen. Iwana Sierowa kierującego operacjami NKWD w Polsce.

Jeden ze sprawców zbrodni, Jan Chmarzyński mieszkał w Hrubieszowie do śmierci w 1991 r.

Galeria: