Gdańsk, Srebrniki 12 - Cmentarz Centralny Srebrzysko, miejsce pochówku ofiar zbrodni komunistycznych (1945 - 1956)

Cmentarz Centralny Srebrzysko został otwarty w 1924 r. Powstał na stokach doliny przyległej do potoku Strzyża zajmując powierzchnię kilkunastu hektarów. Obecnie zajmuje obszar około 50 ha położonych w leśnej dolinie pomiędzy Brętowem, Strzyżą Górną i Jaśkową Doliną. Do wybuchu II wojny światowej dokonano na nim niewielu pochówków. We wrześniu 1939 r. spoczęło tu 17 członków oddziału SS i gdańskiej Heimwehry, którzy ponieśli śmierć podczas szturmu na Westerplatte. W początkowym okresie wojny grzebano na nim żołnierzy niemieckich i zasłużonych dla Rzeszy cywilów (do 1943 r. pogrzeby żołnierzy niemieckich były stosunkowo nieliczne i wiązano je często z masówkami propagandowymi). W czasie obrony Gdańska przed nacierającą Armią Czerwoną w marcu 1945 r. na cmentarzu pochowano kilkuset poległych i zmarłych od ran żołnierzy niemieckich. Po zdobyciu Gdańska pochowano kolejną, bliżej nieznaną liczbę żołnierzy niemieckich i cywili, którzy ponieśli śmierć podczas szturmu. Od września 1945 r. pochówki na cmentarzu odbywały się planowo i były udokumentowane. Do czasu otwarcia Cmentarza Łostowickiego w 1979 r. Cmentarz Srebrzysko stanowił główne miejsce pochówków zmarłych mieszkańców Gdańska. Na cmentarzu znajduje się również Aleja Zasłużonych, gdzie do 1989 r. chowano m.in. działaczy robotniczych, aktywistów partyjnych i zawodowych wojskowych. W latach 1945–2008 pochowano w tym miejscu około 60 tys. osób, w tym tragicznie zmarłych w czasie wydarzeń grudniowych 1970 r. i 58 żołnierzy polskich poległych w walkach o Gdańsk w 1945 r., Dzięki analizie ksiąg cmentarnych ustalono, że dziewięć osób było ofiarami systemu stalinowskiego z  lat 1945–1956.