Gdynia, Świętojańska 9 - dawna siedziba GZI Marynarki Wojennej (1948/1949 - 1955), areszt OZI nr 8 (1949 - 1955)
Władysław Budyn był pierwszym właścicielem kamienicy wzniesionej w latach 1928–1931 przy ul. Świętojańskiej. Na początku 1949 r. budynek stał się siedziba OZI nr 8 i był użytkowany do kwietnia 1955 r. Budynek posiadał dwa wejścia, jedno od ul. Pułaskiego i drugie - stale zamknięte, od ul. Świętojańskiej. Wartownię dla Plutonu Ochrony ulokowano na trzecim piętrze, zaś na parterze mieściły się pomieszczenia socjalne. Cały teren z tyłu budynku otaczał mur wysokości około 3 m, w którym znajdowały się – otwierane do wewnątrz – furtka i dwuskrzydłowa brama. W podziemiach kamienicy znajduje się dziś dwanaście piwnic, które wówczas przystosowano do potrzeb aresztu podręcznego OZI nr 8. Drzwi były drewniane, obite wewnątrz blachą z judaszami. W typowej celi znajdowała się drewniana prycza umieszczona na stałe pod oknem, a pod pryczą schowki na sienniki, koce i prześcieradła. W rogu celi stało wiadro służące jako toaleta. Okno zostało specjalnie zabudowane grubą szybą z siatką, kratą i zielonymi kaflami. Pod sufitem słabym światłem świeciła niewielka żarówka. Za pośrednictwem niewielkiej rurki celę raz dziennie wentylowano. W areszcie znajdowało się pomieszczenie służące jako karcer. Dla „zmiękczania” przesłuchiwanych wykorzystywano również specjalnie przystosowany do tego celu pokój mieszczący się na poziomie sekcji śledczej, zwany „ciemnicą”. Więźniów doprowadzano na przesłuchania klatką schodową do pokojów sekcji śledczej. Z zewnątrz budynku od strony podwórza znajdowała się murowana dobudówka z krętymi schodami sięgająca do wysokości pierwszego piętra. Służyła ona do doprowadzania więźniów wprost na pierwsze piętro, po to, by ominąć klatkę schodową i uniknąć spotkania z interesantami. Kamienica przy rogu ulic Pułaskiego i Świętojańskiej była wielokrotnie przebudowywana. Jej dzisiejszy stan w niewielkim stopniu odpowiada układowi z okresu zajmowania obiektu przez Informację. Po opuszczeniu nieruchomości przez wojsko stała się ona siedzibą Polskiego Przedsiębiorstwa Frachtowania „Polfracht”. W kolejnych latach w budynku znajdował się m.in. Komitet Miejski PZPR w Gdyni, Gdyńskie Zakłady Gastronomiczne i Przedsiębiorstwo Państwowe „Warzywa i Owoce”, Powiatowe Archiwum Państwowe w Gdyni i Państwowa Spółdzielnia Spożywców „Społem”. Po 1989 r. nieruchomość odzyskali dawni właściciele.
Odkryj więcej miejsc na Mapie
To tylko jeden z wielu punktów, które dokumentują historię. Wróć na mapę i poznaj kolejne miejsca pamięci.
Wróć do Mapy