Sztum, Nowowiejskiego 14 (d. Bydgoska 14) - dawna siedziba NKWD - więzienie etapowe i filtracyjne, Centralne Więzienie (1945 - 1956)

Budowa Centralnego i Młodzieżowego Więzienia dla Prus Wschodnich i Zachodnich trwała w latach 1913-1915 (pierwszych więźniów przyjęto tu już w 1914 r.). W 1934 r. więzienie zostało rozbudowane o dodatkowe skrzydło. Cały gmach posiadał wówczas 704 miejsca dla mężczyzn (w oddziale dla dorosłych 354, dla młodocianych 350, głównie pojedyncze cele). Po dojściu do władzy Adolfa Hitlera w sztumskim więzieniu osadzano głównie przeciwników narodowego-socjalizmu. Podczas wojny w więzieniu przebywali głównie mężczyźni skazani na wyroki ponad trzech miesięcy pozbawienia wolności, a także nieletni. Dnia 21 stycznia 1945 r. rozpoczęła się ewakuacją więźniów i personelu - po przejściu blisko 200 km część kolumny dotarła do Bytowa (straty tego ,,konwoju śmierci” pozostają nieznane). Pięć dni później placówkę zajęło NKWD, które w tym okresie przetrzymywało w niej żołnierzy niemieckich i ludność niemiecką podejrzaną o przynależność do nazistowskich instytucji państwowych, militarnych i politycznych oraz Polaków przewidzianych do deportacji w głąb Związku Sowieckiego. W lipcu 1945 r. wraz z przejęciem placówki przez Polaków nadano mu także status więzienia „centralnego”. Kierowano do niego skazanych zbrodniarzy wojennych i przestępców kryminalnych, a także ,,anty państwowców”. W więzieniu osadzano także osoby aresztowane przez miejscowy PUBP. W tym okresie więzienie było stale przeludnione - blisko 3 tys. osób, a rekordowy pod tym względem był 1950 r. - 3203 osadzonych (na jednego więźnia przypadało zaledwie 1,36 m kw). W 1954 r. liczbę miejsc zredukowano do 1404 (choć powinno ich być 727). a dwa lata później placówkę przekwalifikowano na zakład karny dla młodocianych i pierwszy raz karanych. W 1984 r. jednostka została przeznaczona dla skazanych recydywistów i jako taka funkcjonuje do dziś.