Przejdź do treści głównej

Więźniowie

Zdjęcie profilowe - Żurowski Antoni

Żurowski Antoni

Antoni Żurowski vel Marek Kuszelewski (1903-1988), ps. „Andrzej, „Bober”, „Blacharski”, „Papież”, podpułkownik WP, komendant Obwodu AK Praga.

Urodził się 26 VI 1903 r. w Iłży. W latach 1917–1918 należał do Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). W maju 1918 r. wstąpił do I Korpusu Polskiego. W kolejnym roku brał udział w walkach polsko-ukraińskich pod Lwowem, a w 1920 r. w wojnie polsko-bolszewickiej, podczas której został ranny. W 1920 i 1921 r. r. brał udział w dwóch powstaniach śląskich. W 1921 r. ukończył szkołę podchorążych piechoty. W latach 1922–1938 pełnił różne funkcje dowódcze w WP. W 1938 r. oddelegowany do Korpusu Ochrony Pogranicza.
Brał udział w wojnie obronnej 1939 r. jako dowódca batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza „Bereźne”. Od 17 IX 1939 r. walczył z oddziałami Armii Czerwonej, a następnie z Niemcami w szeregach Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie”. W konspiracji niepodległościowej od listopada 1939 r. w SZP – ZWZ – AK. Początkowo pracował w pionie szkolenia komendy Okręgu Warszawskiego, następnie jako szef wyszkolenia w Obwodzie Praga i zastępca komendanta obwodu. W lutym 1943 r. został wyznaczony na stanowisko komendanta Obwodu AK Praga. W czasie powstania warszawskiego do 3 VIII 1944 r. dowodził walkami podległych sobie jednostek na Pradze, po czym w porozumieniu z KG AK nakazał im powrót do konspiracji. Po wkroczeniu Armii Czerwonej na Pragę wydał rozkaz nakazujący wstępowanie do „ludowego” WP, licząc na wspólne działania na rzecz powstańców walczących w lewobrzeżnej części Warszawy. Wobec braku realnych działań pomocowych oraz na skutek represji NKWD odwołał go 25 IX 1944 r. Odmówił także ujawnienia podległych sobie struktur konspiracyjnych. 
Aresztowany przez NKWD 27 XI 1944 r., został przewieziony do aresztu NKWD przy ul. Strzeleckiej 8 w Warszawie. Skazany 13 IV 1945 r. przez Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie na karę śmierci po raz pierwszy i po uchyleniu wyroku przez Najwyższy Sąd Wojskowy – 14 VI 1945 r. przez Wojskowy Sąd Okręgowy także na karę śmierci po raz drugi. Ułaskawiony 5 VII 1945 r. przez dowódcę „ludowego” WP – gen. Michała Żymierskiego z zamianą kary na 10 lat więzienia. Odbity 26 VII 1945 r. na stacji Bąkowiec przez oddziały poakowskie w czasie transportu do więzienia we Wronkach. 12 X 1945 r. ujawnił się po raz pierwszy przed Komisją Likwidacyjną b. AK w Warszawie, po raz drugi zaś 24 III 1947 r. w UB m.st. Warszawy. 9 IV 1947 r. ww. wyrok został anulowany na mocy amnestii. Zmarł 29 VII 1988 r. w Pruszkowie. Odznaczony Krzyżem Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Niepodległości.