Przejdź do treści głównej

Więźniowie

Michałowski August

August Michałowski (1897-1952), „Roman” ekonomista, działacz Stronnictwa Narodowego, podporucznik WP. 

Urodził się w Rejmontówku na Humańszczyźnie (dzisiejsza Ukraina) 20 VIII 1897 r. Był synem właściciela ziemskiego Konrada Michałowskiego i Zuzanny z domu Grand de Manterolle. W 1914 r. ukończył gimnazjum w Humaniu, po czym w latach 1914-1919 studiował w Kijowskim Instytucie Handlowym, po ukończeniu którego otrzymał tytuł kandydata nauk ekonomicznych i handlowych. Na przełomie lat 1918/1919 służył w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich i wziął udział w wojnie polsko – ukraińskiej. W tym samym roku rozpoczął studia w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie, które w latach 1928-1930 uzupełnił w Instytucie Naukowej Organizacji Pracy w Warszawie.  Od 1929 r. rozpoczął pracę w fabryce cykorii Ferdynanda Bohma we Włocławku awansując na stanowisko dyrektora (pełnił je aż do wybuchu II wojny światowej). W tym czasie zaangażował się także w pracę społeczną i polityczną – był m.in. radnym miasta Włocławka, sekretarzem Związku Ziemian, kierownikiem Obozu Wielkiej Polski na terenie okręgu Kujawsko-Dobrzańskiego. Dodatkowo w latach 1928-1935 pełnił funkcje kierownika organizacyjnego i wiceprezesa Zarządu Okręgu Stronnictwa Narodowego na Kujawach (od 1935 aż do września 1939 r. był prezesem tego zarządu).                                                                                                                                       

Po wybuchu wojny przeniósł się z Włocławka w okolice Radomia, gdzie zostało mu powierzone stanowisko prezesa okręgu radomskiego Stronnictwa Narodowego (SN) oraz Komendantura Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) (listopad 1939 – marzec 1941). W lipcu 1942 r. wraz z Władysławem Pacholczykiem oraz innymi działaczami dokonał rozłamu w Komendzie Głównej NOW (poparli ich działacze warszawskiego Stronnictwa Narodowego: Zbigniew Stypułkowski, Karol Stojanowski i Jan Matłachowski). Przyczyną rozłamu było scalenie struktur NOW z Armią Krajową, które dokonało się 23 VIII 1942 r. kiedy to została podpisana umowa w tej sprawie. Konsekwencją tych wydarzeń było powstanie rozłamowego ośrodka konspiracyjnego SN który przyjął nazwę Wojennego Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego - na jego czele stanął August Michałowski. W kolejnych tygodniach secesjoniści  doszli do porozumienia z działaczami Grupy „Szańca” (tworzonej przez członków przedwojennego Obozu Narodowo - Radykalnego ABC) oraz Związku Jaszczurczego (pion wojskowy Grupy Szańca), tworząc dnia 20 IX 1942 r. Narodowe Siły Zbrojne. Wówczas A. Michałowski został członkiem wspólnego politycznego kierownictwa obu organizacji o nazwie Tymczasowej Narodowej Rady Politycznej, oraz przewodniczącym Komisji Wojskowej NSZ (funkcję tę pełnił aż do aresztowania). W 1944 r. w wyniku akcji scaleniowej z Armią Krajową nastąpił kolejny rozłam – tym razem w strukturze NSZ (powstały wówczas NSZ-AK i NSZ-ZJ), a byli secesjoniści ze SN ponownie zasilili szeregi tej organizacji - August Michałowski został członkiem prezydium oraz Zarządu Głównego SN.                                                                   

W dniu 4 III 1945 r. A. Michałowski został aresztowany (przebywał m.in. w areszcie WUBP przy ul. Strzeleckiej 8) i po okresie śledztwa osadzony w obozie w Rembertowie. W nocy z 20 na 21 V 1945 r. obóz został rozbity przez oddziały poakowskie z Obwodu Mińsk Mazowiecki pod dowództwem ppor. Edwarda Wasilewskiego „Wichury” – August Michałowski znalazł się wśród 500 uwolnionych więźniów. Po ucieczce prowadził dalszą działalność konspiracyjną. 23 X 1945 r. ożenił się z Heleną Mirecką (siostrą braci Mireckich Kazimierza, Adama, Leona – działaczy SN), łączniczką NOW i SN ps. „Justyna”. W grudniu 1945 r. August Michałowski wydostał się nielegalnie z Polski i udał się początkowo do Niemiec, a następnie osiadł w Paryżu. We Francji został członkiem emigracyjnego Komitetu Politycznego SN oraz reprezentantem SN w tzw. Radzie Politycznej we Francji. Zmarł 31 X  1952 r. w szpitalu Beaujon w Clichy pod Paryżem.