Jan Kaim (1912-1949) „Filip”, „Wiktor”, „Krzysiak”, ppor. NOW-AK, kurier MSW Rządu Polskiego na Uchodźstwie

Urodził się 17 IX 1912 r. w Starosiedlicach, syn Pawła i Marii z domu Kiepas. Posługiwał się przybranym nazwiskiem Wiktor Szprotański. Jan Kaim uczęszczał do szkół w Starosiedlicach, Iłży, Nowogródku, Drohiczynie i w Kobryniu. Maturę uzyskał w 1931 r. w Państwowym Gimnazjum im. Marii Rodziewiczówny w Kobryniu. W okresie od września 1932 r. do września 1933 r. odbył zasadniczą służbę wojskową w 82 pp. w Brześciu nad Bugiem. W latach 1933-1939 studiował na Wydziale Inżynierii Lądowej i Wodnej Politechniki Lwowskiej. Od 1935 r. był członkiem Młodzieży Wszechpolskiej. W roku akademickim 1938/1939 przewodniczył Towarzystwu Bratniej Pomocy Studentów „Bratniak” na Politechnice Lwowskiej.
Podczas wojny obronnej 1939 r. został przydzielony do 35 pp. w Brześciu. Był żołnierzem Samodzielnej Grupy Operacyjnej gen. Franciszka Kleeberga, gdzie pełnił funkcję zastępcy dowódcy plutonu. Brał czynny udział w walkach z Niemcami, m.in. pod Kockiem, Wolą Gułowską i Krzywdą. 7 X 1939 r. dostał się do niewoli niemieckiej, z której zbiegł trzy dni później. Udało mu się powrócić do Starachowic, gdzie przebywał do końca listopada 1942 r. W listopadzie 1939 r. J. Kaim wstąpił do Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) i objął stanowisko kierownika organizacyjnego na powiat starachowicki. W okresie od 1 XII 1942 r. do 15 II 1943 r. J. Kaim przebywał w Radomiu pełniąc funkcję dowódcy specjalnego plutonu NOW. W obawie przed aresztowaniem przez gestapo przeniósł się do Warszawy, gdzie został mianowany dowódcą plutonu specjalnego (rekwizycyjnego) przy Komendzie Głównej NOW. W czerwcu 1943 r. J. Kaim dowodził akcją rozbrojenia załogi niemieckiej w majątku Zakrzówek (pow. Radom). Od listopada 1942 r. do czerwca 1944 r. brał udział w akcjach konfiskaty towarów niemieckich na potrzeby organizacyjne. W drugiej połowie czerwca 1944 r. Kaim został aresztowany przez gestapo wraz ze swoją siostrą Marią w swoim domu w Warszawie przy ul. Złotej. Po brutalnym śledztwie w więzieniu na Pawiaku, przetransportowano go 30 VII 1944 r. do KL Gross-Rosen, w dniu 17 IX 1944 r. do KL Mauthausen-Gusen, a miesiąc później do KL Linz, gdzie przebywał do 5 V 1945 r. Po wyzwoleniu obozu przez wojska amerykańskie, do 2 VII 1945 r. przebywał w Ośrodku Polskim w Linzu, a następnie powrócił do kraju i nawiązał kontakty z działaczami Stronnictwa Narodowego (SN). W połowie lipca 1945 r. przedstawiciele Zarządu Głównego SN zaproponowali mu funkcję kuriera do emigracyjnego kierownictwa SN w Londynie. Przywoził stamtąd instrukcje, prasę, korespondencję i fundusze dla dalszej działalności organizacyjnej SN w kraju. Zorganizował w ramach Prezydium Zarządu Głównego SN komórkę szyfrantów i komórkę mikro-foto dla szyfrowania i fotografowania wysyłanych za granicę materiałów organizacyjnych. Zajmował się także werbowaniem nowych członków do pracy organizacyjnej oraz nielegalnym przerzucaniem z kraju za granicę zdekonspirowanych działaczy obozu narodowego. Na zachodzie utrzymywał kontakt z czołowymi działaczami SN i rządu polskiego na emigracji, w tym m.in. z kierownikiem łączności na kraj Edwardem Sojką ps. „Majewski”. Na terenie kraju kontaktował się m.in. z członkami Prezydium Zarządu Głównego SN, komendantem Głównym Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW) – Bronisławem Banasikiem ps. „Stefan”. Od stycznia 1946 r. do dnia zatrzymania odbierał z KG NZW raporty wywiadowcze zawierające wiadomości gospodarcze, polityczne i wojskowe. W listopadzie 1947 r. z polecenia rządu polskiego na emigracji organizował na terenie kraju sieć wywiadowczą tzw. „korespondentów”.
J. Kaim został aresztowany w Szczecinie 24 XI 1947 r. Osadzono go w areszcie śledczym Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie przy ul. Rakowieckiej. Poddany został torturom, nie miał możliwości kontaktu z rodziną, nazwany przez współwięźniów „męczennikiem Mokotowa”. 1 X 1948 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał J. Kaima na karę śmierci. 18 VII 1949 r. zamordowany został przez „kata Mokotowa” st. sierż. Piotra Śmietańskiego. 18 XII 1990 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie uniewinnił J. Kaima. 11 XI 2006 r. Prezydent Polski Lech Kaczyński odznaczył pośmiertnie Kaima Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Jego szczątki odnaleziono na Kwaterze „Ł”. Zidentyfikowano je na podstawie porównania materiału genetycznego w dniu 9 VI 2016 r. Po uroczystym pogrzebie państwowym z asystą honorową Wojska Polskiego,J.  Kaim spoczął we wrześniu 2019 r. w Panteonie – Mauzoleum Żołnierzy Wyklętych – Niezłomnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.