Przejdź do treści głównej

Więźniowie

Zdjęcie profilowe - Morawiec Jan

Morawiec Jan

Jan Morawiec (1915-1948) „Henryk”, „Zygmunt”, „Konin”, „Remisz”, „Tajfun”, „Paweł”, „Mieczysław”, „Rębacz”, członek NSZ, NZW, NZZ, kapitan, szef I Oddziału (organizacyjnego) Komendy Okręgu Lublin NSZ-AK, szef IV Wydziału – Pogotowia Akcji Specjalnej (PAS) w Komendzie Głównej NZW.

Urodził się w Remiszowie (Remiszewice), pow. Będzin w dniu 25 III 1915 r., był synem Rocha i Bronisławy z d. Plachty. Posługiwał się przybranymi nazwiskami Sokalski, Trembecki, Płachecki. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Będkowie, następnie do Gimnazjum Humanistycznego w Koluszkach. Zaangażowany w prace społeczną w harcerstwie, z zamiłowania uprawiał lekkoatletykę. W latach 1936-1939 odbył służbę w Marynarce Wojennej jako artylerzysta na Helu, uzyskując stopień starszego marynarza. W 1939 r. rozpoczął pracę w Ministerstwie Komunikacji.
Podczas wojny obronnej 1939 r. przydzielono go do załogi obrony Helu. W dniu 5 X 1939 r. dostał się do niewoli niemieckiej, dwa dni później uciekł z transportu jenieckiego, po czym powrócił do Warszawy, gdzie rozpoczął działalność konspiracyjną (zamieszkiwał przy ul. Dynasa 4 m 11). Początkowo związał się z Oddziałem Wydzielonym Wojska Polskiego mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala”. Od 1940 r. należał do Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW). W latach 1939-1942 r. pełnił funkcję komendanta Obwodu NOW Tomaszów Mazowiecki. Od 1942 r. przez sześć miesięcy sprawował analogiczną funkcję w powiecie Piotrków Trybunalski. W 1942 r. był również oficerem do zadań specjalnych Oddziału I Organizacyjnego Komendy Głównej NSZ. W maju 1944 r., po scaleniu NSZ z AK został skierowany do Lublina, gdzie sprawował funkcję szefa Oddziału I Organizacyjnego Komendy Okręgu III NSZ - AK. W dniu 29 XII 1944 r. został zatrzymany przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publiczngo w Lublinie. 4 I 1945 r. zbiegł z aresztu przy ul. Chopina wyskakując przez okno z pomieszczenia na I piętrze. J. Morawcowi udało się przedostać do Krasnegostawu. W lutym 1945 r. zorganizował z członkami NSZ tzw. Tymczasową Radę Polityczną Ziem Wschodnich i objął funkcję jej prezesa. Od czerwca 1945 r. do marca 1946 r. pełnił funkcję szefa Pogotowia Akcji Specjalnej (PAS) Komendy Głównej NZW. J. Morawiec zorganizował również szefostwa PAS-u NZW w okręgach: łódzkim, pomorskim, szczecińskim, morskim, białostockim, lubelskim, podlaskim, w komendzie obszaru nr 2 i okręgu warszawskim. Utworzył także siatkę wywiadowczą do zbierania dokumentów i informacji stanowiących tajemnicę państwową i wojskową – w celu przekazania ich za granicę.
J. Morawiec został aresztowany 22 III 1946 r. w Warszawie przy ul. Wołoskiej. Podjął próbę ucieczki, ale został ranny w nogę. Przeszedł przez areszt śledczy WUBP w Warszawie przy ul. Strzeleckiej 8 oraz areszt śledczy MBP przy ul. Rakowieckiej. Brutalne śledztwo i izolacja nie przeszkodziły mu w zorganizowaniu systemu łączności więziennej. 3 XI 1947 r. skazany został przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na siedmiokrotną karę śmierci. J. Morawiec zamordowany został 15 I 1948 r. przez „kata Mokotowa” st. sierżanta Piotra Śmietańskiego. Ciało prawdopodobnie wywieziono na Służew, gdzie spoczywa do dziś w bezimiennej mogile. 28 I 1992 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie uniewinnił J. Morawca. Jego symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w kwaterze „Ł”.