Szulc Stanisław
STANISŁAW SZULC (1903–1973) „Kania”. Kapitan Korpusu Geografów WP, oficer artylerii i pracownik Wojskowego Instytutu Geograficznego, komendant Rejonu IV Otwock („Koralewo”, „Fromczyn”) Obwodu „Obroża” Armii Krajowej.
Ur. 8 I 1903 r. w Annówce (Gubernia Jekaterynosław), syn Macieja i Eugenii. Od stycznia 1944 r. komendant i szef wyszkolenia Rejonu IV Otwock („Koralewo”, „Fromczyn”) Obwodu Warszawa – powiat „Obroża”. W grudniu 1918 r. wstąpił ochotniczo (jeszcze jako nieletni) do 4 Dywizji Strzelców gen. Lucjana Żeligowskiego, a w 1924 r. ukończył Szkołę Podchorążych Artylerii w Toruniu. Dwa lata później uzyskał dyplom absolwenta Oficerskiej Szkoły Topografów przy Wojskowym Instytucie Geograficznym w Warszawie. W latach 1924–1933 służył w 16. Pułku Artylerii Polowej w Grudziądzu. Od 1933 r. do 1939 r. pracował w Wojskowym Instytucie Geograficznym. W 1935 r. uzyskał stopień kapitana Korpusu Geografów. Po wybuchu II wojny światowej służył w Oddziale Pomiarowym Służby Geograficznej przy dowództwie armii „Lublin”. Był uczestnikiem obrony Lwowa na stanowisku artylerzysty, gdzie został ranny. Zbiegł ze szpitala i przedostał się do Wilna, gdzie udało mu się nawiązać kontakt ze Służbą Zwycięstwu Polski (SZP). Od końca 1940 r. S. Szulc pełnił funkcję komendanta konspiracyjnej grupy kadrowej 6. Pułku Piechoty Legionów. 4 XII 1942 r. został mianowany komendantem kompanii w Karczewie. W połowie stycznia 1943 r. objął funkcję referenta wyszkolenia wojskowego w sztabie rejonu otwockiego. W styczniu 1944 r. S. Szulc, poszukiwany przez gestapo, zbiegł do Wawra. Kazimierz Krzyżak „Bronisław”, dowódca Obwodu VII Powiatu Warszawskiego „Obroża” AK wyznaczył go na komendanta IV Rejonu Otwock. Na polecenie S. Szulca powstał Oddział Specjalny rejonu tzw. Dywersji Bojowej. „Kania” mianował na dowódcę oddziału Zygmunta Migdalskiego „ZZ”, który wziął udział w wielu akcjach bojowych, m.in. na pociągi pod Pogorzelą, na Urząd Miasta w Otwocku, na Urząd Miasta i Urząd Pracy w Wawrze. 1 VIII 1944 r. S. Szulc polecił dowódcom kompanii i plutonów działających na prawym brzegu Wisły ujawnienie przynależności do AK poprzez założenie biało-czerwonych opasek. Podjął on również rozmowy z dowództwem sowieckim w sprawie możliwości nawiązania współpracy w celu udzielenia pomocy powstańcom. Jednocześnie utrzymywał stałą łączność z „Bronisławem”. Wkrótce Sowieci rozpoczęli aresztowania żołnierzy AK na terenie rejonu otwockiego. W tej sytuacji S. Szulc wydał rozkaz demobilizacji oddziału oraz ukrycia broni. 24 VIII 1944 r. wziął udział w zebraniu dowódców w Świdrze (m.in. wraz z ppłk. Janem Szulcem vel Szlaskim „Prawdzicem”, komendantem Okręgu Nowogródzkiego AK oraz płk. Janem Stefanem Kotowiczem „Twardym”, dowódcą 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK). We wrześniu 1944 r. na zwołanym przez siebie zebraniu komendantów kompanii Rejonu IV Otwock omówił kwestię niewstępowania do Wojska Polskiego ze względu na wciąż wiążące zaprzysiężenie AK i podleganie pod rząd polski na emigracji. Udzielał jednak indywidualnych zezwoleń na wstępowanie do WP. Przez krótko S. Szulc działał w Polskiej Organizacji Niepodległościowej (PON). W październiku 1944 r. uczestniczył w konspiracyjnej naradzie w Józefowie w sprawie utworzenia PON. W spotkaniu wzięli udział, m.in.: ppłk A. Żurowski – komendant Obwodu Praga AK, płk Henryk Krajewski „Trzaska” – dowódca 30. Poleskiej Dywizji Piechoty AK, mjr Kazimierz Lichodziejewski „Tara” – zastępca komendanta Obwodu Praga AK oraz Witold Bieńkowski „Kalski” – kierownik referatu żydowskiego w Departamencie Spraw Wewnętrznych Delegatury Rządu na Kraj. NKWD aresztowało na przełomie listopada i grudnia 1944 r. wszystkich uczestników narady. Przetrzymywano ich w siedzibie NKWD w Otwocku w wilii „Wanda” przy ul. Kościuszki 15. S. Szulc został zatrzymany przez NKWD 07 XII 1944 r. i osadzony w otwockim areszcie. Zwolniono go jednak dzięki interwencji współpracowników Urzędu Gminy Falenica, którzy zaświadczyli, że jest on urzędnikiem sprawującym swoje obowiązki na wysokim poziomie. Ponownie został aresztowany przez grupę Józefa Światły w dniu 23 III 1945 r. Według relacji sąsiadów, pod wynajmowany dom S. Szulca podjechała ciężarówka z trzydziestoma żołnierzami, którzy błyskawicznie otoczyli dom. Niebawem pojawiła się taksówka z czterema osobami w cywilu i po kwadransie wyciągnęli z domu zakrwawionego, nieprzytomnego S. Szulca i przenieśli go do ciężarówki. „Kania” został przetransportowany do aresztu śledczego Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (WUBP) w Warszawie przy ul. Strzeleckiej 8. Wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 IV 1945 r. S. Szulc został skazany na 10 lat więzienia. Karę odbywał we Wronkach. Dzięki wstawiennictwu Jana Stańczyka, ministra pracy i opieki społecznej w rządzie Edwarda Osóbki-Morawskiego, prezydent Krajowej Rady Narodowej Bolesław Bierut 24 października 1945 r. podjął decyzję o zawieszeniu reszty kary. W związku z tym 15 XI 1945 r. S. Szulca zwolniono z więzienia. Zmarł 22 XI 1973 r. w Pruszkowie. Nazwisko kpt. Stanisława Szulca ps. „Kania” znajduje się w kościele p.w. św. Wincentego á Paulo w Otwocku na tablicy pamiątkowej ku pamięci komendantów AK IV Rejonu „Koralewo” „Fromczyn” VII Obwodu „Obroża” w latach 1940–1944.