Jan Mazurkiewicz (1896-1988) ps. „Radosław”, Sęp”, „Zagłoba”, „Mścisław”, „Urban”, podpułkownik AK, dowódca Kedywu i zgrupowania AK „Radosław”, komendant Obszaru Centralnego Delegatury Sił Zbrojnych.

Urodził się 27 VIII 1896 r. we Lwowie, syn Bazylego i Franciszki z d. Lebrand, posługiwał się przybranym nazwiskiem Socha Jan.

Szkołę powszechną i gimnazjum ukończył w Złoczowie w 1913 r. W latach 1909-1911 należał do Męskiej Drużyny Skautinga, a od 1914 r. do Związku Strzeleckiego na terenie Lwowa. W początkowej fazie I wojny światowej był legionistą w pułku Edwarda Śmigłego. Jako przewodniczący Pułkowej Rady Żołnierskiej 6. Pułku Legionów trafił w 1917 r. do więzienia w Bakończycach pod Przemyślem. Po zwolnieniu z więzienia w dniu 23 XI 1917 r. został wcielony do armii austriackiej i trafił na Węgry. Po powrocie do Polski, w stopniu podporucznika wstąpił w Lublinie do Wojska Polskiego. W 1918 r. dołączył do 13. pułku II Brygady gen. Jóżefa Hallera. W maju 1918 r. na terenie Kijowa dołączył do Polskiej Organizacji Wojskowej nr 3 (POW), gdzie został przydzielony do I Oddziału Lotnego Komendy Naczelnej 3 POW. W styczniu 1919 r. Oddział II Sztabu Głównego WP w Warszawie przydzielił J. Mazurkiewicza do Dowództwa Okręgu Generalnego w Lublinie do Wydziału I/A/2 w sekcji kurierskiej. W kwietniu i maju 1919 r. zajmował to samo stanowisko w Dowództwie Frontu Wołyńskiego w Łucku. We wrześniu 1919 r. otrzymał przydział do 13. D. P. w Szepietówce w charakterze oficera Oddziału II do specjalnych zleceń na odcinku polityczno-narodowościowym. Pod koniec 1920 r. był kierownikiem sekcji defensywy. W 1921 r. został zdemobilizowany i jako cywilny pracownik kontraktowy pracował od 1924 r. w komórce kontrwywiadu przy 13. DP w Równem jako referent narodowościowy. Jesienią 1927 r. J. Mazurkiewicz został powołany do wojska jako dowódca kompanii 44. pp w Równem. 15 III 1931 r. został przeniesiony do Związku Strzeleckiego i powołany jako inspektor obszaru północno-wschodniego w Wilnie. Jednocześnie realizował zadania specjalne dla ekspozytury dywersyjnej II Sztabu Głównego jako oficer przygotowujący ośrodki dywersyjne. W roku 1934 ukończył kurs dowódców batalionu w Centrum Wyszkolenia Piechoty (CWP) w Rembertowie. Działał w 22. pp w Siedlcach. Wiosną 1938 r. rozpoczął pracę wykładowcy taktyki w CWP w Rembertowie.

W sierpniu 1939 r. został powołany na dowódcę oddziału partyzanckiego na Podhalu na wypadek wojny z Niemcami, ale 6 IX 1939 r. wraz z innymi oficerami ewakuowano go do Brześcia nad Bugiem, a następnie na Węgry, gdzie z ramienia attaché wojskowego Polski brał udział w akcjach przerzucania internowanych żołnierzy z Polski do Francji. Na Węgrzech został zaprzysiężony jako członek Związku Walki Zbrojnej (ZWZ). Do kraju powrócił 24 VI 1940 r.  pod przybranym nazwiskiem Socha Jan i stanął na czele Tajnej Organizacji Wojskowej (TOW). W marcu 1943 r. TOW została wcielona do AK, a J. Mazurkiewicz przeszedł w kwietniu do Wydziału „Kedyw” Komendy Głównej AK (KG AK) na stanowisko drugiego zastępcy. Pełen zakres prac „Kedywu” KG AK przejął w lutym 1944 r., a w lipcu 1944 r. otrzymał rozkaz objęcia dowództwa nad oddziałami „Kedywu”: batalionami „Zośka”, „Parasol”, „Miotła”, „Żywiciel”, „Czata 49”, pułkiem „Baszta” i pułkiem „Broda 53”. W okresie powstania warszawskiego oddziały te przyjęły nazwę Zgrupowanie „Radosława”. J. Mazurkiewicz dowodził walkami na Woli, Starym Mieście, w Śródmieściu i na Czerniakowie. Lokalem kontaktowym był sklep przy ul. Wilczej 43. J. Mazurkiewicz opuścił Warszawę w dniu 3 X 1944 r. około godz. 19.00 w kolumnie ludności cywilnej skierowanej do obozu przejściowego Dulag 121 w Pruszkowie. Po powstaniu warszawskim skontaktował się w Częstochowie z gen. Augustem Emilem Fieldorfem „Nilem”. W listopadzie 1944 r. zapoznał się z planami utworzenia organizacji „Niepodległość” („Nie”). Do kwietnia 1945 r. utworzył Obszar Centralny organizacji „Nie” obejmujący okręgi: warszawski, łódzki, kielecki, lubelski, białostocki. Po zlikwidowaniu „Nie”, od maja do sierpnia 1945 r. pełnił funkcję Komendanta Obszaru Centralnego Delegatury Sił Zbrojnych (DSZ). Zaangażował się w akcję opieki na cmentarzu wojskowym na Powązkach nad grobami poległych AK-owców.

1 VIII 1945 r. został aresztowany przez komunistyczne służby bezpieczeństwa publicznego przy ul. Noakowskiego. Po aresztowaniu „Radosław” przebywał początkowo w areszcie śledczym Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (WUBP) w Warszawie. Po zwolnieniu z aresztu, 4 IX 1944 r. jako Delegat Sił Zbrojnych Obszaru Centralnego wydał deklarację o wyjściu z konspiracji, tzw. Akcji Likwidacyjnej. Pięć dni później powołana została Komisja Likwidacyjna obszaru Centralnego AK. Po zakończeniu Akcji Ujawnieniowej J. Mazurkiewicz nadal utrzymywał kontakt z członkami oddziałów Zgrupowania „Radosław”, organizując wspólne spotkania świąteczne czy wyjazdy. Udzielał także pożyczek z posiadanych przez siebie funduszów po-AKowskich na zakładanie przez byłych członków AK miejsc pracy – sklepów, warsztatów rzemieślniczych, spółdzielni. W latach 1946-1949 r. starał się, aby czołowe stanowiska w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD) były obsadzone AK-owcami. W 1946 r. przyjął stanowisko z-cy prezesa Towarzystwa Przyjaciół Szkół Wyższych, dzięki czemu był w stanie pomagać byłym AK-owcom w przyjęciu na uczelnie wyższe czy otrzymywanie stypendiów naukowych. J. Mazurkiewicz pracował w tym okresie w sklepie „Bazar Krajowy” przy ul. Nowogrodzkiej 26, którego był współwłaścicielem. Ponownie aresztowany 4 II 1949 r. w Chorzowie i oskarżony o działalność w nielegalnej organizacji opartej na byłych AK-owcach, a także o to, że wykorzystał Akcję Ujawnieniową jako okres przygotowania i poznania ludzi nadających się do dalszej pracy konspiracyjnej przeciwko władzy komunistycznej. Rozkaz zatrzymania podpisał płk. Józef Różański. J. Mazurkiewicz został skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z dnia 7 XII 1953 r. na dożywotnie więzienie i utratę praw publicznych na 5 lat. Po procesie został przewieziony do więzienia we Wronkach. 31 XII 1954 r. wyrok został uchylony przez Najwyższy Sąd Wojskowy a sprawę przekazano do ponownego śledztwa. 21 IV 1956 r. Naczelna Prokuratura Wojskowa umorzyła śledztwo z braku dowód winy i zdecydowała o wypuszczeniu J. Mazurkiewicza na wolność. J. Mazurkiewicz został zwolniony z więzienia i zrehabilitowany. Kilkuletni pobyt w więzieniu w znaczący sposób odbił się na jego zdrowiu, m.in. przeżył zawał serca. Po okresie więzienia wymagał stałej opieki lekarskiej.